ارتباط تصویری (جزوه درسی)
عناصر اولیه بصری محدود و معین هستند: نقطه، خط، رنگ، جهت، شکل، بافت، بُعد (حجم)، مقیاس، حرکت.
ارتباط تصویری یعنی هرگونه ارتباط با مخاطب و خالق اثر توسط عناصر بصری.
این عناصر ماده خام تمام اطلاعات بصری هستند و به شکلهای مختلف با هم ترکیب و تلفیق می شوند. انتخاب این عناصر و تلفیق با یکدیگر است که کلیت موضوع را شکل می دهد.
نقطه: ساده ترین و تجزیه ناپذیرترین عنصر در ارتباط تصویری است. وجود یک نقطه مبین مکانی در فضا است. معمولی ترین شکل نقطه گرد بودن آن است. کوچک و بزرگ بودن نقطه بستگی به اینکه در چه فضایی قرار گرفته ارزیابی می شود. نقطه کوچکترین نمود بصری یک عنصر تصویری است. مثل تصویر یک برگ در یک فضای یکنواخت. نقطه برای نشان دادن مفهوم تاکید به کار می رود. با تکرار نقطه می توان مفهوم ریتم را شناخت. (نقاط بزرگ به کوچک: ریتم پویا و نقاط یک شکل: ریتم یکنواخت).
نقطه مدور انرژی تصویری متراکمی در خود حبس می کند (یعنی تمام توجه را به خود جلب می کند). نقطه به شکل مربع یا مثلث یا شکلهای مشابه انرژی را در جهت اضلاع و کاردها هدایت می کند.
خط: خز اط نزدیک شدن نقاط پدید می آید به طوری که دیگر نقطه ها قابل تشخیص نباشند. خط در واقع یک نقطه در حال حرکت است. نقطه ای است که در اثر نیرویی که بر آن وارد آمده حالت ایستایی خود را از دست داده و بصورت یک عنصر تصویری فعال درآمده است. خط دارای انرژی فعال و متحرک است.
انواع خط: افقی، عمودی، مورب، منحنی، شکسته.
خط افقی: معرف تعادل، آرامش و سکون است مثل غروب خورشید (خط افق خورشید). خط افقی بیشتر القای غیرفعالی و بی حرکتی دارد.
خط عمودی: معرف ایستایی، نیرومندی و استحکام است.
خط مورب: حرکت و ناپایداری و نامتعادل بودن را القا می کند.
خط منحنی: نرمش و ملایمات را القا می کند (حرکت روان نه متضاد با اطراف).
خط شکسته و زاویه دار: حالتی خشن، برّنده و سخت هستند. چون زاویه دارند عموماً چشم را آزاد می دهند و اعصاب را متشنج می کنند.
سطح (شکل): سومین عنصر بصری است که دارای طول و عرض است. فضایی دو بعدی که از حرکت خط بر صفحه به وجود می آید. شکل یا سطوح به سه شکل مثلث، مربع یا دایره تقسیم می گردد.
زبان اشکال:
مثلث: فعالیت، جدال و انقباض را تداعی می کند. مثلثی که قاعده اش پایین باشد دارای استحکام و شکلی پایدار است و برعکس هرگاه بر روی یکی از رئوس خود بایستد حالت ناپایدار و تزلزل به خود می گیرد.
مربع: به این دلیل که از جهت یک ضلع روی زمین قرار می گیرد مستحکم و پایدار و ایستاست. به مربع حالت بی حرکتی، صراحت و صداقت نسبت داده شده است.
دایره: القای بی انتهایی، گرما، حرکت و محفوظ بودن را دارد. در کل به خاطر شکل دورانی اش نوعی تحرک را القاء می کند. یک نوع روحانیت نیز در دایره برای بیننده تداعی می شود.
بهترین زمان برای عکاسی معماری 2 ساعت بعد از طلوع و 2 ساعت قبل از غروب است.
بافت (Texture): بافت یکی دیگر از عناصر هنرهای تجسمی است که معمولاً آن را تنها با حس لامسه در ارتباط می دانند. در حالی که اهمیت آن بیشتر در ارتباط با استعداد قوه بینایی است که در اثر تجربه به دست می آید. اگر بافت از طریق لامسه و بینایی توأمان درک شود مفهوم وسیعتری را بیان می کند. چیزی که ما از دوران کودکی بوسیله حس لامسه درک می کنیم برای ما ایجاد سابقه ذهنی در مورد بافتهای گوناگون می کند به طوریکه با نگاه به هر گونه بافت فوراً زبری و نرمی آن را حس می کنیم. عنصر بافت در ترکیب بندی تاثیرات بی نظیری بر مخاطب میگذارد.
فضا: فضا مشخص کننده موقعیت و وضعیت هر پدیده عینی با سایر پدیده هاست. فضا مفاهیم متعددی دارد مانند فضای توخالی، فضای آزاد، فضای سبز یا فضای گرم، سرد، فضای زنده یا مرده. با قرار گرفتن حجم سه بعدی در فضا موقعیت آن حجم معلوم می شود و فضا موجودیت خود را اعلام می کند.
کادرهای مستطیلهای عمودی با حالت موضوعهای عمودی متناسبند.
کادرهای مستطیل افقی با عناصری که در سطح افق گسترده شده اند متناسبند.
کادرهای افقی آرامش و سکون را بیان می کنند.
معنی خط افقی نشانه سکون، آرامش و یکنواختی است.
کادر مربع: ساکن، آرام و بی تحرک است. به دلیل تساوی بین اضلاع این کادر، دید بیننده به تساوی چهار ضلع و زاویه آن جلب می شود.
جهت حرکت عامل تعیین کننده کارد تصویر است.
بهترین تقسیم بندی برای یک کادر تقسیم بندی 9 قسمتی است.
تقسیم بندی قرینه مناسب نیست زیرا برای بیننده خسته کننده است.
در موقع عکس گرفتن باید دقت کرد تصویر دقیقاً در وسط کادر قرار نگیرد بهتر است بر روی خطوط طلایی و نقاط طلایی قرار بگیرد.
تقسیم بندی طلایی: بخش بندی طلایی تقسیم کادر به سه ناحیه یکسان چه از نظر طول و چه از نظر عرض اطلاق می شود. در این تقسیم بندی نقاط تلاقی خطوط نقاط طلایی محسوب شده و معمولاً بهتر است موضوعات اصلی یا مورد نظر روی این نقاط قرار گیرند. بدین ترتیب تقسیم بندی کادر به سه قسمت مساوی نسبتهای طلایی را در کادر تصویر شکل می دهد.